Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej Rozumiem
Powiększ: A A A
A A A A A
Biuletyn informacji publicznejGminny ośrodek pomocy społecznejOZERewitalizacja na latastrategiaZajęcia na orlikach - informacjeZwierzaki do adopcjiProfil zaufanyWymień piecPowietrzegospodarka odpadami po nowemuOgłoszenia Wójtaostrzezenia meteoPlan zagospodarowania przestrzennego - interaktywna mapaObrona cywilnae-urzadinteraktywna mapaKarta dużej rodzinyBarszcz SosnowskiegoWolni od azbestu - informacjeLokalna Grupa DziałaniaSolaryGaleria zdjęćJustyna KowalczykStop przemocyMonitoring powietrzaAktywuj e-bokMikroporadywiarygodna firma

XXXVII lat tradycji kolędowania na Powiatowym Przeglądzie Kolędniczym „Zagrojcie Ta Turoniowi”


Powiatowy Przegląd Kolędniczy „Zagrojcie Ta Turoniowi” powstał w 1980 roku z inicjatywy Miejsko -  Gminnego Ośrodka Kultury w Mszanie Dolnej. Na celu miał kultywowanie tradycji związanych ze Świętami Bożego Narodzenia i zapustami oraz ich upowszechnianie wśród grup kolędniczych z terenu Gminy Mszana Dolna oraz Powiatu Limanowskiego. Tradycje kolędnicze u Zagórzan, Lachów i Górali Białych były (i są!) bardzo żywe i pieczołowicie pielęgnowane przez mieszkańców. Aby przetrwały jak najdłużej była potrzeba prezentacji ich przed szeroką publicznością.  Funkcjonował już przegląd „Limanowska Słaza”, który obejmował pozostały okres świąt dorocznych i tradycji z nimi związanych.  „Lukę”  - okres Świąt Bożego Narodzenia – miał wypełnić przegląd kolędniczy.  To u Zagórzan, Lachów i Górali Białych kultywowano tradycje kolędnicze, dbano o przepiękne stroje postaci występujących w kolędzie, a także zwracano uwagę na  charakter oraz prawdę etnograficzną i historyczną obrzędów bożonarodzeniowych. U Zagórzan do dzisiaj możemy spotkać przepiękną gwiazdę, której w tak bogatej formie i zdobieniu nie zobaczymy nigdzie w Polsce. Do tego wielość form kolędowania powoduje wielkie bogactwo kulturowe tego regionu.

Kolejnym z powodów zainicjowanie tego typu konkursu na obszarze Mszany Dolnej była konieczność przeprowadzenia eliminacji  grup na Ogólnopolski Przegląd Kolędniczy do Bukowiny Tatrzańskiej. To właśnie na terenie najpierw Mszany Dolnej, a od 1992 roku (po rozdziale Miasta i Gminy Mszana Dolna) nieprzerwanie na terenie Gminy Mszana Dolna odbywają się takie eliminacje. Powoływana rokrocznie komisja, w której zasiadają autorytety w dziedzinie etnografii i etnomuzykologii, wyłania grupy kolędnicze najlepsze pod względem artystycznym i merytorycznym, które biorą udział w  Małopolskim Przeglądzie  Grup Kolędniczych „Pastuszkowe Kolędowanie” w Podegrodziu (grupy dziecięce) i Ogólnopolskim  Konkursie  Grup Kolędniczych w ramach „Karnawału Góralskiego” w Bukowinie Tatrzańskiej (grupy dorosłe).

Powiatowy Przegląd Kolędniczy od samego początku cieszył się dużym powodzeniem, zarówno wśród grup kolędniczych, jak również publiczności.  Wpływ na taki stan rzeczy mieli zapraszani do oceny grup członkowie komisji:  prof. Roman Reinfus  - znany i ceniony w świecie etnograf i badacz kultury ludowej, który był wielkim zwolennikiem mszańskiego przeglądu; prof. Józef Bubak - dialektolog i znawca gwary; dr. Krystyna Kwaśniewicz -ceniona i doświadczona etnograf; Aleksandra Bogucka - Szurmiak -  etnomuzykolog, która obecna jest w komisji przez wszystkie 37 edycji; Zbigniew Szewczyk - wieloletni dyrektor Muzeum Etnograficznego w Krakowie, jego kustosz, badacz i znawca stroju (m. in. góralskiego), znawca ubiorów postaci występujących  podczas obrzędów  kolędniczych. Niemal stuprocentową obecnością w pracach komisji konkursowej mogą poszczycić się: dr Stanisław Węglarz- etnolog oraz Benedykt  Kafel - etnograf.

Pierwsze przeglądy w Mszanie Dolnej ze swoistą swadą i humorem prowadził Stanisław Ciężadlik, miejscowy artysta ludowy – rzeźbiarz, muzyk, aktor, lutnik… Schedę po nim przejął Marian Wójtowicz – ceniony w regionie konferansjer.

Przez wiele lat przeglądy nagrywane były przez Polskie Radio w Krakowie. Nagraniom „szefowała” red. Barbara Peszat - Królikowska, etnomuzykolog, która niejednokrotnie zasiadała również w komisji konkursowej. Towarzyszył jej  Andrzej Starc, redaktor Polskiego Radia w Krakowie. Razem dokumentowali wszystkie wydarzenia w zakresie kultury ludowej naszego regionu.  Właśnie w archiwach krakowskiego oddziału Polskiego Radia znajduje się wiele cennych materiałów dot. szeroko pojętej etnografii naszego regionu.

W początkach lat  90 – tych przeglądem żywo interesowała się TVP przekazując relację w programach ogólnopolskich oraz lokalnych.

Każdego roku w Powiatowym Przeglądzie Kolędniczym bierze udział 25-30 grup zakwalifikowanych na przeglądach gminnych. Rokrocznie ogląda je i oklaskuje liczna publiczność - sala widowiskowa  zawsze pękała i  nadal pęka w szwach (zarówno dawniej w remizie OSP w Mszanie Dolnej,  jak również kinie, czy później w Kasinie Wielkiej, Olszówce i Lubomierzu, gdzie organizowano przeglądy). Każdego roku widzowie na nowo przeżywają obrzędy i żyją magią świąt Bożego Narodzenia. Cieszy fakt, że wśród widzów liczną grupę stanowią dzieci i młodzież. Pozwala to mieć nadzieję, że nasze zwyczaje i obrzędy będą jeszcze długo kultywowane.

Przez kilka lat swojej historii Przegląd obejmował również powiat nowotarski, co w pewnym sensie wzbogacało jego ofertę. Z uwagi jednak na zbyt małą tradycję kolędowania na Podhalu zrezygnowano z poszerzonego zakresu i powrócono do pierwotnej wersji.

Organizatorzy zawsze z wielkim zaangażowaniem i starannością przystępowali do kolejnych edycji przeglądu. Grupy występujące na scenie od początku traktowane były bardzo poważnie. Zawsze zapewnione były nagrody oraz oryginalne pamiątki  konkursu w postaci rzeźb, czy innych kolędniczych atrybutów. Przez kilka lat głównym trofeum w Przeglądzie była „Laska Kolędnicza” . Każda grupa po dziś dzień podejmowana jest bardzo gościnnie. Jest to dodatkowy argument dla wykonawców, aby z zapałem przygotować program na następny rok.  Należy również dodać, że zakwalifikowane tutaj grupy, zarówno w Bukowinie Tatrzańskiej, jak  i Podegrodziu, zdobywają czołowe miejsca i wyróżnienia. To potwierdzenie faktu, że grupy kolędnicze z tego terenu prezentują wysoki poziom merytoryczny i  artystyczny.

Przegląd przez lata wspierany był przez Dyrekcję Wydziału Kultury w Nowym Sączu, Wojewódzki Ośrodek Kultury w Nowym Sączu, władze Gminy Mszana Dolna, Powiat Limanowski w czasie jego funkcjonowania, ale przede wszystkim przez zakłady i instytucje z terenu Miasta i Gminy Mszana Dolna. Najdłużej, bo przez  15 lat (dzięki staraniom działaczy Stowarzyszenia Rozwoju i Odnowy Wsi Kasina Wielka) gościł w Kasinie Wielkiej. Obecnie największy ciężar finansowy i organizacyjny tego konkursu ponosi Gmina Mszana Dolna. Od kilku lat jest przeglądem „wędrującym” po Gminie, dzięki czemu zyskuje coraz większą rzeszę widzów i zwolenników. Jest swoistym ambasadorem zwyczajów i obrzędów bożonarodzeniowych w Gminie Mszana Dolna i Powiecie Limanowskim.

Termin Powiatowego Przeglądu Kolędniczego uzależniony jest od „Karnawału Góralskiego” w Bukowinie Tatrzańskiej i „Pastuszkowego Kolędowania” w Podegrodziu. Zazwyczaj jest to przedostatni weekend stycznia. Szczegółowe informacje o dokładnej dacie konkursu, jego miejscu oraz grupach kolędniczych występujących na konkursowej scenie można znaleźć na stronie www.mszana.pl na początku stycznia każdego roku.

Serdecznie zapraszamy!